و مسافرخانه‌ها رختشويى مىكردند ، رشوه مىدادند تا معرفى نمايند آن‌ها را براى غربا و آن زن به مكر و خدعه به قدرى معرفى مىنمود و توصيف مىكرد تا حدّى كه طاقت آن بيچارگان طاق مىشد و خود را مىرساندند نزديك دم آن افعيان و اژدهاهاى صورت انسان و فورا آن‌ها را مبتلا به بدبختى و مرض كوفت و سفليس مىنمودند . بىبى عين الحيات فرمود : چنين است ؛ چون رادع دينى در بين نيست ، اين قبيل جنايات و خيانات و مفاسد در جامعهء بشر بسى بسيار به ظهور مىرسد . نور ديدگان عزيزم ! دين در اجتماع بزرگ‌ترين عامل قوى است و مهم‌ترين وسيله و نيروى كارى و فعّال است براى انقلاب عالم بشريّت ؛ بسيارى از مقدّرات سياسى و ادبى و اجتماعى عالم مبتنى بر تأسيسات دينى است ؛ هيچ قوه‌اى نيرومندتر از قوّهء ديانت در اصلاح حال اجتماع نيست ؛ زيرا اساس اجتماع مربوط به احساسات و عواطف است و يگانه امرى كه در جلب علاقه و محبّت تأثيرات عميقهء قوّيه دارد ، دين است ؛ زيرا نژاد و لغت و وطن و معاشرت ، گرچه مؤثر و هر كدام عاملى است براى اين جهت ، ولى هيچ يك از اين‌ها نمىتوانند جامع عواطف و عقايد و روحيات طوايف مختلفه شود ، مثل دين ؛ و لهذاست كه در قرآن فرمود : « وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا » ؛ « 1 » و پر واضح است ، گروهى كه از جهت دين با يكديگر مختلفند ، هيچ جامعى ندارند ؛ و بالعكس آنان كه از جهت دين متحدند ، بزرگترين رابطه را دارا هستند . و مخفى نماند كسانى كه با پنجهء آهنين دين و وحدت جامعهء متديّنين نبرد نمايند ، جز خسته شدن و رنجه كردن دست و بازوى خود نتيجه‌اى نخواهند برد و آنان كه اعلان بىدينى مىكنند ، بدانند كه نگهبان دين و ديندار و حافظ آنان پس از خداى مهربان كه ضامن و عهده‌دار گشته و در قرآنش فرموده : « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ » ؛ « 2 » جنبهء وحدانيّت و جمعيّت و عاطفه و محبّت ايشان است . و همان روزى كه بىدينان دسته‌بندى كنند و انبوهى از آن‌ها هم‌عقيده شوند و يك مملكت و يا ملّتى سراپا بىدين تشكيل دهند ، اولين مژده‌اى كه به آن‌ها مىتوان داد ، پراكندگى و روى به اضمحلال‌گذارى آن‌ها است : « وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ » ؛ « 3 » بدانيد عزيزان كه دين امرى است فطرى و جبلّى انسان و از اولين روز در نهاد آدميّت و كمون بشريّت بوده ، و « كلّ مولود يولد على الفطرة » « 4 » اقوى گواه ماست بر اين مدّعا و هيچ گاه از نهاد و سويداى قلب خارج نشود . تنها حكومتى كه هميشه باقى است ، حكومت دين

--> ( 1 ) . آل عمران ، 103 ( 2 ) . حجر ، 9 ( 3 ) . فاطر ، 43 ( 4 ) . كافى ، ج 2 ، ص 12